Özel Eğitim ÖABT: Uygulamalı Davranış Analizi (UDA) – 25 Özgün Soru ve Gerekçeli Çözümler

1

UDA'nın "toplumsal açıdan önemli davranışlarla ilgilenmesi" hangi boyutu ile doğrudan ilişkilidir?

a) Uygulamalı

b) Davranışsal

c) Analitik

d) Teknolojik

e) Kavramsal Sistematik

Güven:

"Uygulamalı" (Applied) boyutu, davranışın birey ve toplum için fonksiyonel ve önemli olmasıyla ilgilidir.

2

Bir davranışın dışarıdan gözlemlenebilen fiziksel formuna veya şekline ne ad verilir?

a) Sıklık (Frekans)

b) Süre (Duration)

c) Bekleme Süresi (Latency)

d) Yoğunluk (Intensity)

e) Tepki Biçimi (Topography)

Güven:

Tepki Biçimi (Topography), davranışın süresinden veya sıklığından bağımsız olarak fiziksel görünümünü (nasıl yapıldığını) ifade eder.

3

İstenen bir davranışın ardından ortama hoşa giden bir uyaranın eklenmesiyle davranışın gelecekte görülme sıklığının artmasına ne denir?

a) Olumlu Pekiştirme

b) Olumsuz Pekiştirme

c) Olumlu Ceza

d) Olumsuz Ceza

e) Sönme

Güven:

Davranış sonrası ortama bir şey ekleniyor (Olumlu) ve davranış artıyor → Olumlu Pekiştirme.

4

Bir öğrencinin ödevini bitirdiğinde maruz kaldığı gürültülü ortamdan çıkmasına izin verilmesi hangi sürece örnektir?

a) Olumlu Pekiştirme

b) Olumsuz Pekiştirme

c) Tepkinin Bedeli

d) Sönme Payı

e) Mola (Time-out)

Güven:

Ortamdan itici bir uyaran (gürültü) çıkarılıyor ve bu durum ödev yapma davranışını pekiştiriyor → Olumsuz Pekiştirme.

5

Daha önce pekiştirilen bir davranışın artık pekiştirilmemesi yoluyla zayıflatılması sürecine ne denir?

a) Sönme (Extinction)

b) Hemen ceza vermek

c) Davranışı görmezden gelmek

d) Mola yöntemini kullanmak

e) Sürekli pekiştirmek

Güven:

Sönme (Extinction), davranışı süregelen pekiştirme mekanizmasının kesilmesidir.

6

Sönme süreci başladığında davranışın sıklığında veya şiddetinde görülen geçici artışa ne ad verilir?

a) Aşırı Düzeltme

b) Tepkinin Bedeli

c) Olumlu Ceza

d) Sönme Patlaması

e) Dirençli Davranış

Güven:

Sönme Patlaması (Extinction Burst), pekiştirilmeye başlanmayan davranışın son bir çabayla geçici olarak artmasıdır.

7

Yeni bir davranış öğretilirken en hızlı öğrenmenin gerçekleştiği pekiştirme tarifesi hangisidir?

a) Sabit Oranlı (FR)

b) Değişken Oranlı (VR)

c) Sabit Aralıklı (FI)

d) Değişken Aralıklı (VI)

e) Sürekli Pekiştirme (CRF)

Güven:

Sürekli Pekiştirme (CRF), her doğru tepkinin ödüllendirilmesidir ve başlangıçta en hızlı öğrenmeyi sağlar.

8

Kumar makinelerinde kullanılan ve sönmeye karşı en dirençli olan pekiştirme tarifesi hangisidir?

a) Sabit Oranlı (FR)

b) Değişken Oranlı (VR)

c) Sabit Aralıklı (FI)

d) Değişken Aralıklı (VI)

e) Sürekli Pekiştirme (CRF)

Güven:

Değişken Oranlı (VR), belirsiz sayıda tepki sonrası pekiştirme sunduğu için sürekliliği en yüksek ve sönmeye en dirençli tarifedir.

9

Hedef davranışa giden yolda, davranışın ardışık yaklaşımlarının pekiştirilmesine ne ad verilir?

a) Şekil Verme (Shaping)

b) Zincirleme (Chaining)

c) Model Olma

d) Gözlemle Öğrenme

e) Silikleştirme (Fading)

Güven:

Şekil Verme (Shaping), davranışı sıfırdan küçük adımlarla (yaklaşımlarla) oluşturma sürecidir.

10

Bir beceri analizindeki tüm basamakların her öğretim oturumunda öğretilmeye çalışıldığı yöntem hangisidir?

a) İleriye Zincirleme

b) Geriye Zincirleme Pekiş.

c) Tüm Görev Sunumu

d) Tersine Zincirleme

e) Aşamalı Şekil Verme

Güven:

Tüm Görev Sunumu (Total Task Presentation), becerinin bütün olarak her seferinde çalışılmasıdır.

11

Öğrenciye elinden tutarak bir harfi yazdırmak hangi ipucu türüne örnektir?

a) Fiziksel İpucu

b) Sözel İpucu

c) Model Olma İpucu

d) İşaret İpucu

e) Görsel İpucu

Güven:

Tam fiziksel ipucu, en yoğun kontrolü sağlayan ipucu türüdür.

12

Hedef davranışla aynı anda yapılamayacak, fiziksel olarak zıt bir davranışın pekiştirilmesine ne denir?

a) DRA (Alternatif Dav.)

b) DRI (Uyuşmayan Dav.)

c) DRO (Diğer Dav.)

d) DRL (Düşük Oranlı Dav.)

e) DRH (Yüksek Oranlı Dav.)

Güven:

DRI (Differential Reinforcement of Incompatible Behavior), uyuşmayan — yani hedef davranışla fiziksel olarak aynı anda yapılamayan — davranışın pekiştirilmesidir.

13

Aşağıdakilerden hangisi UDA'da kabul edilen davranışın 4 temel işlevinden biri DEĞİLDİR?

a) Sosyal–Dikkat Çekme

b) Nesne/Etkinlik Elde Etme

c) Kaçma/Kaçınma

d) Duyusal/Otomatik Uyarımsal

e) Bilişsel Yapılandırma

Güven:

Bilişsel Yapılandırma bir işlev değil, kuramsal bir yaklaşımdır. UDA işlevleri somut ve gözlemlenebilirdir.

14

ABC kaydındaki 'A' harfi neyi temsil etmektedir?

a) A: Ayırt Edici Uyaran

b) B: Davranış (Behavior)

c) C: Sonuç (Consequence)

d) D: Veri (Data)

e) A: Öncül (Antecedent)

Güven:

Antecedent (Öncül), davranıştan hemen önce meydana gelen olayları ifade eder.

15

Davranışın nedenlerini belirlemek için değişkenlerin sistemli olarak manipüle edildiği yöntem hangisidir?

a) İşlevsel Analiz

b) Betimsel Değerlendirme

c) Dolaylı Değerlendirme (Anket)

d) Doğrudan Gözlem

e) Ölçüt Bağımlı Testler

Güven:

İşlevsel Analiz (Functional Analysis), en yüksek kanıt düzeyine sahip deneysel değerlendirmedir.

16

Öncül uyaran ile ipucu arasına başlangıçta 0 saniye, ilerleyen oturumlarda 4 saniye süre koyulan yöntem?

a) Sabit Bekleme Süreli İpucu

b) Eşzamanlı İpucu Sunumu

c) Artan Bekleme Süreli İpucu

d) İpucunun Giderek Azaltılması

e) İpucunun Giderek Artırılması

Güven:

Sabit Bekleme Süreli İpucu (Constant Time Delay), bekleme süresinin sabit kaldığı (genelde 4–5 sn) yöntemdir.

17

Bir çocuğun "elma" kelimesini sadece öğretmenin kartında değil, evdeki gerçek elmada da söylemesi?

a) Uyaran Genellemesi

b) Tepki Genellemesi

c) Kalıcılık (Maintenance)

d) Ayrım Yapma (Discrimination)

e) Zamana Yayma (Duration)

Güven:

Uyaran Genellemesi, aynı tepkinin farklı uyaranlar (kart ve gerçek elma) karşısında verilmesidir.

18

Bir müdahale programının hedefinin ve sonuçlarının aile ve toplum için ne kadar değerli olduğu?

a) Uygulamalı Olma

b) Sosyal Geçerlik (Social Validity)

c) İçsel Geçerlik

d) Dışsal Geçerlik

e) Güvenirlik (Reliability)

Güven:

Sosyal Geçerlik (Social Validity), müdahalenin gerçek yaşamdaki kabul edilirliği ve önemidir.

19

UDA uygulayıcılarının uyması gereken BACB etik kuralları arasında hangisi yer alır?

a) Gizlilik (Confidentiality)

b) Zarar Vermeme (Do No Harm)

c) Bilinçli Onam (Informed Consent)

d) Çıkar Çatışmasından Kaçınma

e) Hepsi UDA etik kodlarıdır.

Güven:

Tüm bu maddeler BACB etik kurulunun profesyonel ve etik uyum kuralları içindedir.

20

Bireyin kendi davranışını değiştirmek için UDA ilkelerini kendisi üzerinde uygulaması süreci?

a) Kendini Yönetme (Self-Management)

b) Kendi Verisini Tutma

c) Kendi Sonuçlarını Düzenleme

d) Kendi Davranışını İzleme

e) Hepsi doğrudur.

Güven:

Kendini Yönetme (Self-Management) süreci; izleme, veri tutma ve sonuçları belirlemeyi kapsar. Tüm şıklar bu sürecin bileşenleridir.

21

Gözlem süresinin aralıklara bölündüğü ve davranışın SADECE aralık sonundaki anlık durumuyla ilgilenilen kayıt?

a) Sıklık Kaydı

b) Anlık Zaman Örneklemi (Momentary)

c) Bütüncül Zaman Aralığı Kaydı

d) Yarıda Kesilmiş Zaman Aralığı

e) Süre Kaydı

Güven:

Anlık Zaman Örneklemi (Momentary Time Sampling), gözlemcinin sadece aralık bittiği anda bakmasını gerektirir.

22

Bir öğretmenin "ödevini yap" komutu ile öğrencinin ödeve başlaması arasında geçen sürenin kaydı?

a) Süre Kaydı (Duration)

b) Bekleme Süresi (Latency) Kaydı

c) Tepkiler Arası Süre (IRT)

d) Frekans Kaydı

e) Oran Kaydı

Güven:

Bekleme Süresi (Latency), uyaran ile tepkinin başlangıcı arasındaki süredir.

23

UDA'da yaygın olarak kullanılan bir çizgi grafikte aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

a) Eksenlerin kesişmesi (0,0)

b) Veri noktaları ve veri yolu

c) Faz değişim çizgileri (Dikey kesik)

d) Koşul etiketleri (Başlama Düzeyi vb.)

e) Sütun grafiği çubukları

Güven:

UDA'da temel grafik tipi çizgi grafiktir; sütun grafiği çubukları daha çok karşılaştırmalı veriler içindir ve standart UDA çizgi grafiğinde yer almaz.

24

Bir grafik üzerindeki veri noktalarının genel yönelimi (yukarı, aşağı, yatay) neyi ifade eder?

a) Düzey (Level)

b) Eğilim (Trend)

c) Değişkenlik (Variability)

d) Hız (Rate)

e) İstikrar (Stability)

Güven:

Eğilim (Trend), verilerin zaman içindeki genel gidişatını veya yönünü belirtir.

25

Üç farklı öğrenci, üç farklı davranış veya üç farklı ortam için aynı müdahalenin etkisinin test edildiği desen?

a) ABAB Deseni (Geri Dönüşlü)

b) Çoklu Başlama Deseni (Multiple Baseline)

c) Değişen Ölçüt Deseni (Changing Criterion)

d) Çoklu İşlem Deseni (Multielement)

e) Vaka İncelemesi

Güven:

Çoklu Başlama Deseni (Multiple Baseline), geri dönüşün etik olmadığı durumlarda tercih edilen güçlü bir desendir.

Özel Eğitim ÖABT: Uygulamalı Davranış Analizi (UDA) – 25 Özgün Soru ve Gerekçeli Çözümler