Özel Eğitim ÖABT: Özel Eğitimde Değerlendirme ve Tanılama Rehberi

1

Özel eğitimde "değerlendirme" kavramının en kapsamlı tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

a)Yeteneklerin belirlenmesi için veri toplama sürecidir.

b)Sadece zeka testi uygulamaktır.

c)Öğrenciye düşük not vermektir.

d)Öğrenciyi okuldan uzaklaştırmaktır.

e)Sadece tıbbi rapor almaktır.

Güven:

Değerlendirme, eğitsel kararlar almak amacıyla çocuk hakkında farklı araçlarla veri toplama sürecidir.

2

Okul öncesi dönemde risk altındaki çocukları belirlemek için yapılan hızlı ve yüzeysel sürece ne ad verilir?

a)Tanılama

b)Tarama/Eleme (Screening)

c)Yerleştirme

d)BEP Hazırlama

e)Mezun Etme

Güven:

Tarama/Eleme (Screening), geniş gruplar içinden özel eğitim ihtiyacı olma ihtimali olanları belirlemek için yapılan ilk adımdır.

3

Tıbbi tanılama ve eğitsel tanılama arasındaki farklarla ilgili hangisi YANLIŞTIR?

a)Tıbbi tanılama sadece hastanelerde yapılır.

b)Eğitsel tanılama RAM tarafından yürütülür.

c)Tıbbi tanılama etiyoloji ve patolojiye odaklanır.

d)Eğitsel tanılama bireyin eğitim ihtiyacını belirler.

e)Tıbbi tanılama eğitim ortamını belirlemek için yeterlidir.

Güven:

Tıbbi tanılama eğitim ortamını belirlemek için yeterli değildir; bunun için eğitsel değerlendirme şarttır.

4

"Gönderme öncesi süreçte" (pre-referral) öğrencinin performansını ilk fark eden ve süreci başlatan genellikle kimdir?

a)Öğretmenler

b)Okul idaresi

c)Aileler

d)Okul hemşiresi

e)Müfettişler

Güven:

Sınıf veya branş öğretmeni, öğrencinin akademik veya davranışsal farklılığını fark eden ilk kişidir.

5

Öğretim süreci devam ederken öğrencinin ilerlemesini izlemek ve öğretime yön vermek için yapılan değerlendirme hangisidir?

a)Tanıma ve yerleştirmeye dönük değerlendirme

b)Biçimlendirmeye dönük (Formative) değerlendirme

c)Düzey belirlemeye dönük (Summative) değerlendirme

d)Tıbbi değerlendirme

e)Zeka değerlendirmesi

Güven:

Biçimlendirmeye dönük (Formative) değerlendirme, öğretim sırasında dönüt sağlayarak süreci iyileştirmeyi hedefler.

6

Aşağıdakilerden hangisi "Düzey Belirlemeye Dönük Değerlendirme"ye (Summative) bir örnek DEĞİLDİR?

a)Yıl sonunda yapılan sınavlar

b)Dönem sonu başarı notları

c)Ünite sonu değerlendirmeleri

d)Öğretim anındaki anlık gözlemler

e)Mezuniyet sınavları

Güven:

Anlık gözlemler, biçimlendirmeye dönük (formative) bir uygulamadır; diğerleri ise sürecin sonundaki düzeyi belirler.

7

Norm bağımlı (standardize) testlerin temel amacı nedir?

a)Öğrenciyi kendisiyle kıyaslamak

b)Öğrenciyi diğer akran grubuyla kıyaslamak

c)Sadece geçme kalma notu vermek

d)Sadece beceri basamaklarına bakmak

e)Hiçbir kıyaslama yapmamak

Güven:

Norm bağımlı testler, bireyin performansını kendi yaş ve sınıf düzeyi olan akran grubuyla kıyaslar.

8

Özel eğitimde BEP hazırlamak ve performans belirlemek için en sık başvurulan değerlendirme türü hangisidir?

a)Ölçüt bağımlı değerlendirme

b)Zeka testi

c)İlgi envanteri

d)Kişilik testi

e)Standart başarı testi

Güven:

Ölçüt bağımlı değerlendirme, öğrencinin neyi yapıp neyi yapamadığını doğrudan beceri üzerinden ölçer.

9

Öğrencinin sınıfta işlenen müfredat konularındaki başarısını doğrudan ölçen yöntem hangisidir?

a)Müfredata Dayalı Değerlendirme (CBA)

b)Sadece sözlü sınavlar

c)Tıbbi laboratuvar sonuçları

d)Veli anketi sonuçları

e)Sadece zeka puanı

Güven:

Müfredata Dayalı Değerlendirme (CBA), öğretilen içerik ile değerlendirme içeriğini eşleştirir.

10

"Dinamik Değerlendirme" yaklaşımının en belirgin özelliği nedir?

a)Öğrenciye yardım etmeden yapılan sınavdır.

b)Test–Öğret–Tekrar Test sürecidir.

c)Sadece kağıt kalem testidir.

d)Öğrencinin geçmiş başarılarına bakmaktır.

e)Sadece psikoloğun yaptığı görüşmedir.

Güven:

Dinamik değerlendirme, öğrencinin destekle ne kadar öğrenebileceğini (potansiyelini) ölçer; Test–Öğret–Tekrar Test döngüsünü kullanır.

11

Öğrencinin belirli bir zaman dilimindeki çalışmalarının örneklerini içeren dosyaya ne ad verilir?

a)Ürün Dosyası (Portfolyo) Değerlendirme

b)Hiyerarşik Değerlendirme

c)Psikometrik Değerlendirme

d)Ekolojik Değerlendirme

e)Tıbbi Tanılama

Güven:

Portfolyo, öğrencinin gelişimini somut ürünler üzerinden uzun süreli takip etmeyi sağlar.

12

Karmaşık bir becerinin küçük ve öğretilebilir basamaklara ayrılıp her basamağın ölçülmesine ne denir?

a)Beceri Analizi

b)Kavram Analizi

c)Görev Analizi (Task Analysis)

d)Zeka Analizi

e)Davranış Kontrolü

Güven:

Görev/Beceri Analizi (Task Analysis), özel eğitimde değerlendirmenin ve öğretimin temelini oluşturur.

13

Bir davranışın kaç kez gerçekleştiğini belirlemek için kullanılan gözlem kayıt tekniği hangisidir?

a)Süre kaydı

b)Olay kaydı

c)Zaman örneklemesi

d)Dereceleme ölçeği

e)Bekleme süreli kayıt

Güven:

Olay kaydı (Frequency recording), başlangıcı ve bitişi belli olan davranışların sayısını tutar.

14

Öğrencinin okuma veya matematik işlemlerindeki sistematik yanlışlarını belirleme sürecine ne denir?

a)Hata Analizi (Error Analysis)

b)Zeka Testi

c)Hız Testi

d)Anket Çalışması

e)Sözlü Mülakat

Güven:

Hata Analizi, öğrencinin yanlış yapma örüntülerini inceleyerek öğretimi bireyselleştirmeyi sağlar.

15

"Yapılandırılmış Görüşme" tekniğinin temel özelliği nedir?

a)Önceden hazırlanan soruların sorulmasıdır.

b)Sadece öğrenciyle yapılır.

c)Sadece test puanlarına odaklanır.

d)Okul bahçesinde yapılan sohbettir.

e)Sadece yazılı veri toplamaktır.

Güven:

Yapılandırılmış görüşmede sorular ve sırası önceden belirlenmiştir, standart veri sağlar.

16

Kontrol listelerinin (Checklist) değerlendirme sürecindeki temel işlevi nedir?

a)Öğrenciyi akranlarıyla kıyaslamak

b)Becerinin varlığını veya yokluğunu saptamak

c)Sadece zeka puanını ölçmek

d)Tıbbi tanı koymak

e)Okul başarısını sıralamak

Güven:

Kontrol listeleri, hedeflenen becerilerin kazanılıp kazanılmadığını "evet/hayır" şeklinde belirler.

17

RAM'lardaki Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu'nun temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?

a)Tıbbi tedavi yapmak

b)Eğitsel değerlendirme ve tanılama yapmak

c)Sadece ders kitabı dağıtmak

d)Okul binası inşa etmek

e)Öğretmen maaşlarını ödemek

Güven:

Kurul, eğitsel değerlendirme yaparak öğrencinin tanınması ve yerleştirilmesine karar verir.

18

RAM'daki Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu'nda aşağıdakilerden hangisinin bulunması zorunlu değildir?

a)Kurul Başkanı

b)Özel Eğitim Öğretmeni

c)Rehber Öğretmen/Psikolojik Danışman

d)Veli

e)Sınıf Öğretmeni (Gönderen okuldaki)

Güven:

Gönderen okuldaki sınıf öğretmeni birimin doğal üyesi değildir, ancak görüşü alınabilir.

19

Yerleştirme kararı alınırken esas alınan temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

a)En Az Kısıtlayıcı Eğitim Ortamı

b)Sadece Özel Eğitim Okulu

c)Evde Eğitim

d)Hastane Sınıfı

e)Yatılı Okul

Güven:

En Az Kısıtlayıcı Ortam, öğrencinin akranlarıyla en fazla bir arada olabileceği ortamdır.

20

Değerlendirme sonuçlarına göre yerleştirilen öğrencinin takibi (İzleme) ile ilgili hangisi doğrudur?

a)Yılda en az bir kez resmi izleme yapılır.

b)Sadece dönem sonunda bakılır.

c)Mezun olana kadar bakılmaz.

d)Sadece müfettişler yapar.

e)Öğrenci isteyince yapılır.

Güven:

Eğitsel tanılama ve yerleştirme kararları periyodik olarak (yılda en az 1 kez) izlenmelidir.

21

Bir ölçme aracının ölçmek istediği özelliği başka değişkenlerle karıştırmadan ölçmesi nedir?

a)Güvenirlik (Reliability)

b)Geçerlik (Validity)

c)Kullanışlılık

d)Objektiflik

e)Kapsamlılık

Güven:

Geçerlik (Validity), testin amacına hizmet etme derecesidir — neyi ölçmesi gerekiyorsa onu ölçmesidir.

22

Ölçme sonuçlarının zamana veya puanlayıcılara göre tutarlı olması durumuna ne denir?

a)Güvenirlik

b)Geçerlik

c)Standardizasyon

d)Hata Payı

e)Varyans

Güven:

Güvenirlik, ölçme sonuçlarının kararlılığı ve tutarlılığıdır.

23

Standart testlerin özel eğitimdeki dezavantajlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?

a)Kültürel yanlılık içerebilirler.

b)Öğrencinin potansiyelini her zaman doğru yansıtırlar.

c)Özel gereksinimli bireylerin örnekleminde geliştirilmişlerdir.

d)Müfredatla her zaman tam uyumludurlar.

e)Sadece fiziksel ölçüm yaparlar.

Güven:

Çoğu standart test orta sınıf kültürüne göredir ve özel gereksinimli çocukları kapsamayabilir — bu en önemli dezavantajdır.

24

Değerlendirme sürecinde ailenin rolü ile ilgili hangisi yasal ve etik bir zorunluluktur?

a)Sürecin her aşamasında bilgilendirilmeli ve onayları alınmalıdır.

b)Sadece sonuç bildirilmelidir.

c)Hastaneye giderken çağrılmalıdır.

d)Değerlendirme sonuçları gizlenmelidir.

e)Hiçbir etkisi yoktur.

Güven:

Aileler değerlendirme sürecinin paydaşıdır; bilgilendirilmiş onam (informed consent) şarttır.

25

Değerlendirme sonuçlarının raporlaştırılması ve paylaşılmasıyla ilgili etik kural hangisidir?

a)Gizlilik esastır, sadece ilgili kişilerle paylaşılır.

b)Okul panosuna asılmalıdır.

c)Tüm velilere dağıtılmalıdır.

d)Sosyal medyada paylaşılabilir.

e)Kimseyle paylaşılmamalıdır.

Güven:

Değerlendirme verileri özeldir ve sadece profesyonel amaçla ilgili personelle paylaşılır — gizlilik ilkesi esastır.

Özel Eğitim ÖABT: Özel Eğitimde Değerlendirme ve Tanılama Rehberi