Özel Eğitim ÖABT: Dil ve İletişim Becerilerinin Desteklenmesi (Tam Kapsamlı Soru Analizi)

1

Duygu, düşünce veya bilgilerin her türlü yolla (el-kol hareketleri, yazı, ses vb.) başkalarına aktarılması sürecine ne ad verilir?

a)Dil

b)Konuşma

c)İletişim

d)Etkileşim

e)Sembolleştirme

Güven:

İletişim, mesajın bir göndericiden alıcıya aktarıldığı en geniş kapsamlı süreçtir.

2

Dilin ses sistemini ve bu seslerin birleşme kurallarını inceleyen dil bileşeni hangisidir?

a)Fonoloji (Ses Bilgisi)

b)Morfoloji (Biçim Bilgisi)

c)Sentaks (Söz Dizimi)

d)Semantik (Anlam Bilgisi)

e)Pragmatik (Kullanım Bilgisi)

Güven:

Fonoloji, dildeki en küçük ses birimlerini (fonem) ve bunların dizilim kurallarını inceler.

3

"Gel-di-m" kelimesindeki eklerin (biçim birimlerin) yanlış kullanımı hangi dil bileşeni ile ilgilidir?

a)Anlam bilgisi hataları

b)Söz dizimi (Sentaks) hataları

c)Ses bilgisi hataları

d)Biçim bilgisi (Morfoloji) hataları

e)Kullanım bilgisi hataları

Güven:

Morfoloji, kelimelerin kök ve ek yapılarını (morfemleri) inceleyen alandır.

4

Kelimelerin cümle oluşturmak üzere belirli bir kurallar dizisiyle yan yana gelmesini sağlayan yapı hangisidir?

a)Fonoloji

b)Morfoloji

c)Sentaks (Söz Dizimi)

d)Semantik

e)Pragmatik

Güven:

Sentaks, cümle yapısını ve kelime sırasını belirleyen gramer kurallarıdır.

5

Kelimelerin ve kelime öbeklerinin nesne ve olaylarla olan ilişkisini, yani "anlamını" inceleyen bileşen hangisidir?

a)Fonoloji

b)Semantik (Anlam Bilgisi)

c)Sentaks

d)Morfoloji

e)Pragmatik

Güven:

Semantik, dilin içerik boyutudur ve kelime dağarcığı ile anlam ilişkilerini kapsar.

6

Aşağıdakilerden hangisi "Pragmatik" (Kullanım Bilgisi) becerileri arasında yer ALMAZ?

a)Konuşma sırasını beklemek

b)Göz kontağı kurmak

c)Konuyu sürdürmek

d)Kelimeleri doğru telaffuz etmek (Artikülasyon)

e)Mesajı dinleyiciye göre uyarlama

Güven:

Kelimelerin doğru telaffuzu konuşma/artikülasyon ile ilgilidir; pragmatik ise sosyal kullanım kurallarıdır.

7

Çocuğun kendisine söylenenleri, yönergeleri ve soruları anlama kapasitesine ne ad verilir?

a)Alıcı Dil

b)İfade Edici Dil

c)İçsel Dil

d)Bilişsel Dil

e)Sosyal Dil

Güven:

Alıcı dil, mesajın çözümlenmesi ve anlaşılması sürecini ifade eder.

8

Bebeğin bir nesneye bakıp ardından yetişkine bakarak ilgiyi paylaşması durumu hangisidir?

a)Ortak Dikkat (Joint Attention)

b)Ekolali

c)Jargon Konuşma

d)Mırıldanma (Babbling)

e)Telegrafik Konuşma

Güven:

Ortak dikkat (Joint Attention), dil gelişimi için kritik olan erken dönem etkileşim becerisidir.

9

Dilin "pekiştirme, taklit ve model olma" yoluyla öğrenildiğini savunan kuram hangisidir?

a)Davranışçı Kuram (Skinner)

b)Psikolinguistik Kuram (Chomsky)

c)Sosyal Etkileşim Kuramı (Vygotsky)

d)Bilişsel Kuram (Piaget)

e)Biyolojik Kuram

Güven:

Skinner, dili operant bir davranış olarak görür ve çevresel pekiştireçleri vurgular.

10

"Dil Edinme Cihazı" (LAD) kavramını ortaya atan ve dilin doğuştan gelen bir yetenek olduğunu savunan kimdir?

a)Skinner

b)Noam Chomsky

c)Vygotsky

d)Bruner

e)Piaget

Güven:

Chomsky, evrensel gramer ve biyolojik temelli dil edinimini savunur.

11

Dil gelişiminde yetişkin ile çocuk arasındaki sosyal etkileşimi ve "Yakınsal Gelişim Alanı"nı vurgulayan kuram hangisidir?

a)Bilişsel Kuram

b)Davranışçı Kuram

c)Sosyal Etkileşim Kuramı (Vygotsky)

d)Nativist Kuram

e)Fonolojik Kuram

Güven:

Vygotsky'ye göre dil, sosyal bir bağlamda ve etkileşimle inşa edilir.

12

Dilin belirli bir yaşa kadar (genelde ergenliğe kadar) edinilmesi gerektiğini savunan görüş hangisidir?

a)Kritik Dönem Hipotezi

b)LAD Hipotezi

c)Ekolali Hipotezi

d)Morfolojik Hipotez

e)Semantik Hipotez

Güven:

Kritik dönem, biyolojik olarak dil ediniminin en verimli olduğu zaman dilimidir.

13

Bireyin konuşma seslerini (r, s, l vb.) motor olarak yanlış üretmesi veya değiştirmesi hangisidir?

a)Fonolojik Bozukluk

b)Artikülasyon (Sesletim) Bozukluğu

c)Kekemelik

d)Afazi

e)Dizartri

Güven:

Artikülasyon, seslerin fiziksel olarak üretilmesindeki hatalardır.

14

Konuşmanın hızı, ritmi, ses-hece tekrarları veya bloklarla kesintiye uğraması hangi gruba girer?

a)Akıcılık Bozuklukları (Kekemelik)

b)Ses Bozuklukları

c)Gecikmiş Konuşma

d)Özgül Dil Bozukluğu

e)Zihin Yetersizliği

Güven:

Kekemelik ve hızlı bozuk konuşma akıcılık bozukluklarıdır.

15

Beyindeki hasar sonucu, önceden kazanılmış dil becerilerinin (anlama veya ifade etme) kaybına ne denir?

a)Artikülasyon Bozukluğu

b)Fonolojik Bozukluk

c)Afazi (Dil Yitimi)

d)Ekolali

e)Dizartri

Güven:

Afazi, genellikle inme veya travma sonrası oluşan edinsel bir dil bozukluğudur.

16

Çocuğun dil gelişiminin akranlarından belirgin şekilde geride olması ve yavaş ilerlemesi durumuna ne denir?

a)Ekolali

b)Mutizm (Konuşmazlık)

c)Pragmatik Bozukluk

d)Gecikmiş Konuşma

e)Dizartri

Güven:

Gecikmiş konuşma, gelişimin normal sırayı izleyip geriden gelmesidir.

17

Çocuğun ilgisini takip eden, günlük rutinlerde ve doğal ortamlarda uygulanan iletişim öğretimi hangisidir?

a)Doğal Dil Öğretimi (Milieu Teaching)

b)Ayrık Denemelerle Öğretim (DTT)

c)Klasik Koşullanma

d)Sadece Sınıf İçi Anlatım

e)Ezberleme Tekniği

Güven:

Milieu (Çevresel) öğretim, doğal bağlamda iletişimi hedefler.

18

Öğretmenin çocuktan bir şey istemesi (Söyle, bu ne? gibi) ve çocuk cevap vermezse model olması tekniği hangisidir?

a)Talep Etme-Model Olma (Mand-Model)

b)Zaman Geciktirmeli Öğretim

c)Fırsat Öğretimi (Incidental Teaching)

d)Pekiştirme Ayacı

e)Genişletme Tekniği

Güven:

Mand-Model, çocuğun tepkisini uyarmak için kullanılan bir doğal öğretim tekniğidir.

19

Uyaran verildikten sonra çocuğun tepki vermesi için belirli bir süre (3-5 sn) beklenmesi yöntemine ne denir?

a)İpucunun Giderek Azaltılması

b)Zaman Geciktirmeli Öğretim (Time Delay)

c)Pekiştirme Seviyeleri

d)Cezalandırma Tekniği

e)Hiyerarşik İpucu Tekniği

Güven:

Zaman geciktirmeli öğretim, çocuğun bağımsız tepki verme ihtimalini artırır.

20

Çocuğun tek kelimelik ifadesini (örn: "Araba"), öğretmen tarafından gramer eklenerek (örn: "Evet, kırmızı araba") söylenmesine ne denir?

a)Genişletme (Expansion)

b)Sözcük Dağarcığı Kontrolü

c)Pekiştirme Kesintisi

d)Yeniden Düzenleme

e)Geri Bildirim Verme

Güven:

Genişletme (Expansion), çocuğun mevcut ifadesini bir adım ileriye taşıyarak model olma sürecidir.

21

Sözel dili kullanamayan bireylerin iletişim kurmasına yardımcı olan araç, teknik ve sembollerin tümüne ne ad verilir?

a)ADİ (AAC) Sistemleri

b)Sadece İşaret Dili

c)Braille Alfabesi

d)Baston Kullanımı

e)Fiziksel Terapi

Güven:

ADİ (Alternatif ve Destekleyici İletişim), konuşma dışı yollarla iletişimi sağlar.

22

Otizmli bireylerde yaygın olarak kullanılan, resimleri bir başkasına vererek talepte bulunmayı öğreten sistem hangisidir?

a)PECS (Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi)

b)Makaton

c)Bliss Sembolleri

d)Taktil İletişim

e)Lorm Alfabesi

Güven:

PECS, temel olarak sosyal bir etkileşim başlatmak için resim değişimini kullanan bir sistemdir.

23

Aşağıdakilerden hangisi "Destekli" (Aided) iletişim sistemlerine bir örnektir?

a)İşaret Dili

b)Jest ve Mimikler

c)Vücut Dili

d)İletişim Panosu (Resimli)

e)Göz Kırpma

Güven:

İletişim panosu harici bir araç gerektirdiği için "destekli" sistemdir; diğerleri vücutla yapıldığı için "desteksiz"dir.

24

PECS sisteminin 1. Evresinin (Fiziksel Değiş-Tokuş) temel amacı nedir?

a)Cümle kurma evresidir.

b)Resimleri ayırt etme evresidir.

c)Fiziksel yardımla resim verme evresidir.

d)Nitelikleri söyleme evresidir.

e)Sosyal etkileşim evresidir.

Güven:

1. Evrede çocuk, istediği nesnenin resmini uzatıp rehberin eline bırakmayı öğrenir.

25

Dil ve iletişim becerilerinin desteklenmesinde özel eğitim öğretmeni en yakın kiminle iş birliği yapmalıdır?

a)Dil ve Konuşma Terapisti (DKT)

b)Fizyoterapist

c)Okul Müdürü

d)Sadece Veli

e)Hizmetli

Güven:

Dil ve konuşma terapistleri, bu sürecin teknik ve profesyonel destek ayağını oluşturur.

Özel Eğitim ÖABT: Dil ve İletişim Becerilerinin Desteklenmesi (Tam Kapsamlı Soru Analizi)