Türkçe Öğretmenliği/ ÖABT - Dil Bilimi - Dil Yetisi ve Dil Edinimi
10 SORU/TEST/2
1. Dil Yetisi (Linguistic Competence)
Noam Chomsky tarafından ortaya atılan bu kavram, dilin teknik kurallarından ziyade zihinsel kapasitesine odaklanır.
-
Tanım: Bir dili konuşan kişinin, o dilin sistemine dair sahip olduğu örtük (bilinçaltı) bilgidir.
-
Özellikleri:
-
İçseldir: Kişi kuralları ezbere bilmese de hangi cümlenin doğru hangisinin yanlış olduğunu sezer.
-
Sınırsızlık: Kısıtlı sayıda kural ile sonsuz sayıda cümle üretme becerisidir.
-
Evrensellik: Tüm insanlar doğuştan bir "Dil Edinme Cihazı" (LAD) ile dünyaya gelir.
-
2. Dil Edinimi vs. Dil Öğrenimi
Sınavlarda en çok karıştırılan ve soru potansiyeli yüksek olan ayrım budur:
| Özellik | Dil Edinimi (Acquisition) | Dil Öğrenimi (Learning) |
| Süreç | Doğal ve bilinçaltıdır. | Planlı ve bilinçlidir. |
| Ortam | Doğal iletişim ortamı (aile). | Yapay ortam (okul/kurs). |
| Odak | Anlam ve iletişim odaklıdır. | Form ve kural odaklıdır. |
| Çaba | Çaba gerektirmez, kendiliğinden gelişir. | Yoğun zihinsel çaba gerektirir. |
3. Dil Edinimi Kuramları
Kadir Kısa’nın derslerinde vurguladığı, ÖABT'de sıkça sorulan temel kuramlar:
-
Davranışçı Kuram (Skinner): Dilin taklit, alışkanlık ve pekiştirme yoluyla öğrenildiğini savunur. "Boş levha" (Tabula Rasa) anlayışı hakimdir.
-
Zihinselci / Nativist Kuram (Chomsky): Dilin biyolojik bir miras olduğunu savunur. İnsan beyninde dile duyarlı özel bir alan (LAD) olduğunu belirtir.
-
Etkileşimsel Kuram (Piaget/Vygotsky): Dil ediniminin hem bilişsel gelişimle hem de sosyal çevreyle olan etkileşimle gerçekleştiğini savunur.