KPSS / ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı TEST/1
Eski Türk Edebiyatı - I //10 SORU/ ÇÖZÜMLÜ TEST /1
1. Edebi Türler (Nazım Türleri ve Özel Türler)
Eski Türk edebiyatında konuya göre şekillenen türler, sınavın en çok soru getiren kısımlarından biridir.
Dini-Tasavvufi Türler: Tevhid (Allah'ın birliği), Münacat (Allah'a yakarış), Naat (Hz. Peygamber övgüsü).
Biyografik ve Bilgi Verici Türler: Tezkireler (şairlerin hayatı), Siyer (Peygamberin hayatı), Kısas-ı Enbiya (Peygamberler tarihi).
Sosyal ve Siyasi Türler: Gazavatname (savaşlar), Fetihname (fetihler), Sefaretname (elçilerin gezi notları), Şehrengiz (bir şehrin güzellikleri).
Özel Konulu Türler: Hilye (fiziksel özellikler), Mevlit, Vücutname, Pendname (öğüt kitapları).
2. Nazım Şekilleri (Dış Yapı)
Şiirin dış görünüşü ve kafiye düzeni bu başlıkta incelenir:
Beyitlerle Kurulanlar: Gazel, Kaside, Mesnevi, Kıta, Müstezat.
Dörtlüklerle Kurulanlar: Rubai, Tuyuğ, Murabba, Şarkı.
Bentlerle Kurulanlar: Terkib-i Bent, Terci-i Bent, Musammatlar (Muhammes, Müseddes vb.).
3. Divan Edebiyatı Akımları
Şiirin üslubunu belirleyen anlayışlar:
Sebk-i Hindi: Hint üslubu; kapalı anlatım, ağır dil, hayal gücü zorlayan imgeler (Naili, Şeyh Galip).
Mahallileşme: Günlük dilin şiire girmesi, İstanbul Türkçesi ve halk deyimleri (Nedim, Enderunlu Vâsıf).
Türki-i Basit: Aydınlı Visali gibi isimlerin öncülük ettiği, yabancı kelimelerden arındırılmış Türkçe arayışı.
Hikemi Tarz: Öğretici, felsefi ve bilgece anlatım (Nabi).