Belgeyi İndir

Giriş ve Mutlak Konumun Tanımı Mutlak konumun (matematiksel konum) göreceli konumdan farkı açıklanır. Enlemler ve boylamlarla Dünya üzerindeki kesin yer belirlenir. Türkiye Kuzey Yarımküre'de (ekvatorun kuzeyi), Doğu Boylamında yer alır. Türkiye'nin enlem aralığı: 36° - 42° Kuzey Enlemleri arası.

Türkiye'nin Uç Noktaları ve Enlem-Boylam Koordinatları

• Güney uç: 36° Kuzey (Hatay - Yayladağı)

• Kuzey uç: 42° Kuzey (Sinop - İnceburun)

• Enlem farkı ≈ 6° → Kuzey-güney kuş uçuşu mesafe ≈ 666 km (1° ≈ 111 km). KPSS'de sık çıkan uç nokta soruları gibi çözümlenir.

Enlemlerin Genel Özellikleri

• Ekvator'a paralel hayali çizgiler.

• Ekvatordan kutba gidildikçe:

  • Güneş ışınlarının geliş açısı azalır → sıcaklık düşer.

  • Çizgisel (dairesel) hız azalır (ekvatorda en yüksek).

  • Yerçekimi artar (ekvatorda en düşük).

  • Gün-gece süresi farkı artar. Açısal hız her yerde aynıdır (Dünya 24 saatte tam tur atar), ama çizgisel hız enleme göre değişir.

Gün ve Gece Süreleri ile Mevsim Etkileri

• Ekvatorda her gün 12 saat gün-gece eşit.

• Kutupta 6 ay gün / 6 ay gece.

• Türkiye'de güney (Hatay) → fark az, kuzey (Sinop) → fark daha fazla.

• Equinox (21 Mart / 23 Eylül): Her yerde eşit gün-gece.

• Yaz gündönümü (21 Haziran): Kuzeyde uzun günler.

• Kış gündönümü (21 Aralık): Kuzeyde uzun geceler. Şehir karşılaştırmaları (Ankara vs. Iğdır, Mersin vs. Çorum) yapılır.

Diğer Enlem Etkileri ve Örnekler

• Sıcaklık: Güney daha sıcak (Mersin), kuzey daha soğuk (Çorum).

• Deniz tuzluluğu: Güneyde (Akdeniz) daha fazla buharlaşma → daha tuzlu.

• Alacakaranlık süresi: Kuzeyde daha uzun (Sinop, Trabzon civarı).

• Aynı enlemde yükseklik etkisi vurgulanır (topoğrafya farkı yaratır, örneğin Muğla vs. Hakkari). Haritalar üzerinde Türkiye'nin enlem bandı, Güneş-Dünya diyagramları (21 Haziran / 21 Aralık pozisyonları) gösterilir.

Belgeyi İndir